Akuna ikuna pupọ a maa n waye nigbati awọn kidinrin ba jẹ lojiji ti ko le ṣe iyọda awọn isonu lati ẹjẹ. O jẹ iṣiro eyikeyi nọmba ti awọn aisan tabi awọn iṣoro, ipa ti eyi ti o nyorisi imudara pọ ti awọn tojele ati iṣabasi ti awọn aami aisan lati isinmi ati ailera lati din irora ati awọn ifarapa.
Lakoko ti ailera ikuna pupọ le waye laiṣe aami aiṣan ati pe a fihan nikan ni awọn ayẹwo laabu fun ipo ti ko ni ibamu, ọpọlọpọ awọn iṣẹlẹ ni a ṣe ayẹwo ni awọn eniyan ti o jẹ ailera tabi ti o de ni ile iwosan pẹlu aisan nla.
Ti a ba fura si ikuna atunku nla, awọn ayẹwo ẹjẹ, ito awọn idanwo, olutirasandi, ati biopsies le ni aṣẹ lati jẹrisi ati mulẹ ipele ti aiṣedeede. Da lori awọn esi, dokita yoo ni anfani lati gbe awọn arun na ati ki o gba igbese ti o yẹ. Ninu iṣẹlẹ ti o buru ju, o le ni ikede arun akàn.
Labs ati idanwo
Iparun ikun si aifọwọyi nla ( ARF ), ti a tun mọ gẹgẹbi ipalara kidney nla (AKI), ni a ṣe ayẹwo ni ẹjẹ nipa ayẹwo ẹjẹ ati ito. Lara awọn idanwo ti awọn ọpọlọpọ awọn ti o lo lati ṣe ayẹwo iṣẹ iṣẹ-aini, awọn ọna pataki meji wa ni aringbungbun fun ayẹwo ati isakoso ti ARF.
Omi-ara Creatinine
Eda creatinine (SCR) ṣe iwọn iye kan ti a npe ni creatinini ninu ẹjẹ. Creatinine jẹ ọja-ara ti iṣelọpọ iṣan ti a yọ ni ito. Nitoripe o ti ṣe ati yọ kuro ni oṣuwọn idiwọn, o jẹ ẹya ti o gbẹkẹle iṣẹ iṣẹ aisan ati pe o jẹ itọkasi bọtini ti ikuna akẹkọ.
Awọn ipele Normr SCr ni agbalagba ni:
- O to 0.5 si 1.1. milligrams (iwon miligiramu) fun deciliter (dL) ninu awọn obirin
- O to 0.6 si 1,2 iwon miligiramu / dL ninu awọn ọkunrin
Iwọn didun ito
Iwọn ibẹrẹ ni o ni idiwọn iye omi ti o urinate lori akoko ti a fifun. Bi ARF ti ṣe apejuwe nipasẹ pipadanu ti iṣẹ-akẹkọ, iye ti wọnwọn ni milliliters (mL) fun kilo ti ara rẹ (kg) fun wakati kan (h) -is aarin lati jẹrisi àìdidi-aisan ati idiwọn esi rẹ si itọju.
Oliguria, iṣelọpọ awọn ipele kekere ti ito, ti ṣe apejuwe bi ohunkohun ti o kere ju 0,5 ML / kg / h.
Awọn idanwo miran
Awọn idanwo miiran ti a lo lati ṣe iwadii ARF ni:
- Ẹjẹ urea ẽru (BUN) ṣe iwọn iye ọja ti o jẹ ninu ọja ti a npe ni nitrogen ti a npe ni urea. A ṣẹda nitrogen nitrogen ti ara nigbati ẹdọ nfa isalẹ amuaradagba ati, bi isinini creatinini, ti a ṣe ati ti o kuro ninu ito bi o ba jẹ deede. Awọn ipele giga BUN jẹ ifihan ti ARF ati pe o le tun daba pe idi okunfa ti ikuna ikini (gẹgẹbi ailera okan, gbígbẹgbẹ, tabi itọmọ urinary tract).
- Awọn idapọda Creatinine ni ipele creatinini ni awọn ayẹwo mejeeji ti ẹjẹ ati ito ti a gba ni awọn wakati 24. Awọn abajade idapọ le sọ fun wa bi Elo ṣe jẹ ki a ṣẹda creatinine lati ẹjẹ nipasẹ urination bi a ṣe iwọn nipasẹ mL fun iṣẹju (mL / min). Imudaniloju creatinine deede jẹ 88 si 128 mL / min ninu awọn obirin ati 97 t0 137 mL / min ninu awọn ọkunrin.
- Iwọn oṣuwọn iṣọn -ẹjẹ (eGFR) ti a lero jẹ ayẹwo ẹjẹ ti o ṣe ayẹwo iye ẹjẹ ti o kọja nipasẹ awọn awoṣe ti awọn abẹ inu, ti a npe ni glomeruli. Iyara nipa eyi ti o ṣẹlẹ le sọ fun wa bi o ti ṣe ti awọn kidinrin ti bajẹ lati ipele 1 (igbẹhin si isonu ti iṣẹ aisan) ni ọna nipasẹ ipele 5 (ikuna akẹkọ).
- Ero epo potiomu ti a lo lati mọ boya o wa ni excess potasiomu ninu ẹjẹ (majemu ti a mọ bi hyperkalemia). Hyperkalemia jẹ ẹya ti ARF ati, ti o ba jẹ pe a ko ni itọju, o le ja si dysrhythmia ti o ni idaniloju-aye ti o ni ewu ti o lewu (aiṣan oṣuwọn aifọwọyi).
- Urinalysis jẹ iyasọtọ ti iṣọpọ ti imuduro ti ito rẹ. O le ṣee lo lati rii boya o wa ni amuaradagba ti o wa ninu ito ( proteinuria ), ti o jẹ ẹya-ara ti ARF. O tun le ri ẹjẹ ninu ito ( hematuria ) eyiti o le ṣẹlẹ ti ARF ba ṣẹlẹ nipasẹ diẹ ninu awọn ibajẹ aarun tabi ideri iṣọn ito.
Awọn abawọn aisan
Aisi ayẹwo ikuna pupọ ti a da lori dabajade ti awọn iṣan-ẹjẹ creatinine ati awọn ayẹwo igbero ito.
Awọn abawọn fun okunfa ni a mulẹ nipasẹ Arun Arun: Imudarasi Awọn Imọlẹ Agbaye (KDIGO), agbari ti kii ṣe èrè ti o n ṣakoso ati ti nṣe awọn itọnisọna iwaagun fun iwosan aisan. Gẹgẹbi KDIGO, ikuna aifọwọyi nla kan le ṣee ṣe ayẹwo idan eyikeyi ninu awọn atẹle ba wa:
- Ilosoke ni SCr nipasẹ 0.3 mg / dL tabi diẹ sii laarin wakati 48
- Ilosoke ninu SCR ti o kere ju ida ọgọrun ninu ọgọrun ọjọ meje
- Iwọn ito ito ti kere ju 0,5 milimita / kg / h lori akoko wakati mẹfa
Awọn idanwo aworan
Ni afikun si awọn ayẹwo ẹjẹ ati ito, awọn ayẹwo aworan le ṣee lo lati rii boya eyikeyi iru ibajẹ aisan tabi bi aiṣedede kan ba jẹ boya sisan ẹjẹ si akopọ tabi itọju ti ito lati inu ara.
Lara diẹ ninu awọn idanwo ti a lo:
- Olutirasandi jẹ ọna ti o fẹ julọ fun awọn ayẹwo aworan ati pe a le lo lati ṣe iwọn iwọn ati ijuwe ti awọn kidinrin, ri awọn ipara ara tabi ibajẹ ẹhin, ati ki o wa awọn agbegbe ti o wa ninu ito tabi sisan ẹjẹ. Ilana titun ti a pe ni Ayẹwo awọ le ṣee lo lati ṣe ayẹwo awọn ẹdun, idinku, tabi awọn rupọ ninu awọn aamu ati iṣọn ti awọn kidinrin.
- Ti tẹ sinu awọn titẹ sii (CT) jẹ iru irufẹ ilana X-ray ti o funni awọn aworan agbelebu ti ẹya ara. CT scans le jẹ wulo ni wiwa akàn, awọn egbo, abscesses, obstructions (gẹgẹbi awọn okuta akọn), ati iṣeduro omi ni ayika awọn kidinrin. Wọn ti lo ni lilo ni awọn eniyan ti o sanra ni ẹniti ẹniti olutirasandi le ko pese aworan ti o to.
- Awọn aworan ti nwaye (MRI) nlo awọn igbi ti o lagbara lati gbe awọn aworan ti o ga-iyatọ ti awọn ọmọ-inu lai laisi iyatọ.
Ẹjẹ Biopsy
Biopsy jẹ igbesẹ ti ohun ti ara ẹni fun ayẹwo nipasẹ laabu. Iru ti a maa n lo lati ṣe ayẹwo arun aisan ni a npe ni biopsy ti o ni abajade eyiti a fi abẹrẹ kan sinu awọ ara ati ti o tọ sinu akọn kan lati yọ ayẹwo awọn sẹẹli.
Awọn ọna ti a nlo ni ọpọlọpọ igba lati ni ARF ti iṣawari ti a ni ayẹwo (ailera ikuna ti o fa nipasẹ ibajẹ si awọn kidinrin). Biopsy le ṣe iwadii diẹ diẹ ninu awọn okunfa ti o wọpọ ti ibajẹ aisan, pẹlu:
- Ainika interstitial aarin (AIN), ipalara ti àsopọ laarin awọn ẹda akẹkọ
- Necrosis ti aarin tubular (ATN), ipo ti eyiti awọn ẹyin akun kú nitori aini aiṣan atẹgun
- Glomerulonephritis, ipalara ti glomeruli ninu awọn ẹjẹ ti awọn akẹ
Imọye iyatọ
Gẹgẹbi iṣiro ti aisan tabi ibajẹ ti o nṣiro, ailera ikuna pupọ le ṣee ṣẹlẹ nipasẹ ọpọlọpọ awọn ohun ti o yatọ, pẹlu ailera okan , ẹdọju cirrhosis , awọn aarun , awọn aiṣedede autoimmune , ati paapaa gbígbẹgbẹgbẹ nla.
Ni akoko kanna, o le wa awọn ipo ibi ti awọn ayẹwo ayẹwo ile jẹ ARF ṣugbọn awọn ipo miiran, ni otitọ, lati sùn fun awọn ipele ẹjẹ ti o ga. Lára wọn:
- Àrùn Àrùn Àrùn Àrùn (CKD) , igbagbogbo àìmọ, le ni gbogbo awọn ami ami ti ARF ṣugbọn yoo jẹwọ fun igba diẹ ju osu mẹta lọ. Pẹlu CKD, alaye kan ṣoṣo fun SCr ti o ga julọ yoo jẹ oṣuwọn iṣan-ẹjẹ ti o ni ailera. Iwadii ifaramọ ajẹmọ-ọwọ creinini-24-wakati le maa yatọ laarin awọn ipo meji.
- Awọn oogun , bi H2 blocker Tagamet (cimetidine) ati egboogi Primsol (trimethoprim), le fa igbega ti creatinine. Idinilaye ti oògùn ti a fura si ni yoo jẹ deede lati ṣe iyatọ.
> Awọn orisun:
> Rahman, M .; Shad, F .; ati Smith, M. Gigun Ọgbẹ Ẹdọ: A Itọsọna si Itọsọna ati Imọye. Amer Fam Phys. 2012; 86 (7): 631-9.
> Hertzberg, D .; Ryden, L .; Pickering, J. et al. Ipalara ijamba nla-akopọ ti awọn ọna aisan ati iṣakoso itọju. Clin Kidney J. 2017 10 (3): 323-331. DOI: 10.1093 / ckj / sfx003.