Arun ti Ogbolori Tesiwaju Lati Duro
O jẹ ọdun 1873, Dokita Armauer Hansen ti Norway si ni awọn iroyin ti o yanilenu fun aye: ẹtẹ ti a fa nipasẹ bacterium ( Mycobacterium leprae ). Titi di igba naa, a ro pe a ni arun naa lati inu egún tabi iwa aiṣedede, ti a darukọ nigbagbogbo ninu Bibeli.
Ikọja
Ẹtẹ, ti a mọ ni Arun Hansen , ṣi wa loni. Gegebi Ajo Agbaye ti Ilera (WHO) ti sọ, ibajẹ ti ẹtẹ ni agbaye ni ibẹrẹ ọdun 2014 jẹ ọgọrun ọdun 180,000 ati awọn iṣẹlẹ titun 215,000.
O ju eniyan mẹẹdogun 15 ti a ti mu larada niwon awọn itọju ti wa ni awọn ọdun 1980, ṣugbọn ẹtẹ tun wa ni idaamu fun fifọ tabi fifọ awọn eniyan to ju milionu meji lọ.
Gbigbawọle
Awọn oogun oniranṣe sọ fun wa pe ẹtẹ wa ni tan nigbati ẹni ti ko ba ni itọju ikọla tabi sneezes, (ṣugbọn kii ṣe nipasẹ ibaraẹnisọrọ ibalopo tabi oyun, ṣugbọn, ẹtẹ ko ni ifarahan.
Awọn eniyan ti o ni ẹtẹ ti a tọju pẹlu oogun ko nilo lati wa ni isokuro lati awujọ. Nitori aiṣedeedeye arun na, ni igba atijọ, awọn eniyan ti ẹtẹ ni a fi ranṣẹ si 'awọn alaini-ọgbẹ ti awọn eniyan alaimọ' lori awọn erekusu ti o ni ẹiyẹ tabi ni awọn ile iwosan pataki.
Ami ati Awọn aisan
Ami akọkọ ti ẹtẹ jẹ eyiti o jẹ aami kan lori awọ ara ti o le jẹ diẹ pẹlupẹlu, ṣokunkun, tabi fẹẹrẹ ju awọ ara eniyan lọ. Awọn iranran le padanu iṣoro ati irun. Ni diẹ ninu awọn eniyan, ami kan nikan jẹ numbness ni ika kan tabi atokun.
Ti o ba jẹ pe a ko ni adehun, ẹtẹ le ni ilọsiwaju lati fa awọn ipa pataki lori ara, pẹlu:
- Ọwọ ati ẹsẹ - Awọn kokoro aisan ẹdọta kolu awọn ara ni ọwọ ati ẹsẹ ati ki o mu ki wọn di iye. Eniyan le ni awọn gige tabi sisun lori awọn nọmba ti o ko si mọ, o fa si awọn àkóràn ti o fa ipalara ti o yẹ. Awọn ika ọwọ ati ika ẹsẹ le sọnu si ikolu. Awọn àkóràn pataki ninu ẹsẹ le nilo amputation. Paralysis le fa ki awọn ika ati awọn ika ẹsẹ ṣii patapata.
- Oju - Awọn kokoro arun apẹtẹ kolu awọn ara ti o wa ni ayika awọn oju, nfa isonu ti fifọ simẹnti (eyi ti o daabobo oju lati ipalara ati ki o ṣe itọlẹ oju). Awọn oju di gbigbẹ ati ikolu, ati ifọju le ṣẹlẹ. Nitori idibajẹ oju, eniyan ko le ni idojukọ idoti ninu tabi fifẹ lori oju.
- Iwari - Bibajẹ si awọ-inu inu ti imu fa okunkun ati ailera ti imu.
Imọlẹ
A ṣe ayẹwo arun inu ọkan nipa gbigbe ayẹwo (pe biopsy ) awọ ati ayẹwo ni abẹ microscope, wa fun kokoro arun ẹtẹ. Idaniloju miiran ti a lo fun okunfa jẹ awọ ara-ara. A ṣe kekere ti a ṣe ni awọ ara ati pe o kere diẹ ninu omi alawọ. Eyi ni a ṣe ayẹwo labẹ ohun mimurosikopu fun titẹ ẹdọ-arun ẹtẹ.
Itoju
Irohin ti o dara ni pe ẹtẹ jẹ atunṣe. Ni 1981, WHO ṣe iṣeduro pe lilo awọn ẹya egboogi mẹta - nigbagbogbo dapsone, rifampin, ati clofazimine - fun itọju, eyiti o gba osu mẹfa si ọdun kan tabi diẹ sii. Awọn iṣoro le ni itọju pẹlu awọn egboogi meji, ṣugbọn rifampin jẹ ẹya pataki ti boya ilana. Niwon ọdun 1995, WHO ti pese awọn oloro wọnyi laisi idiyele fun gbogbo awọn alaisan ẹdọ ni agbaye.
Lakoko itọju, ara le ṣe si awọn kokoro arun ti o ku pẹlu irora ati wiwu ni awọ ara ati awọn ara.
Eyi ni a ṣe mu pẹlu oogun irora, prednisone tabi thalidomide (labẹ awọn ipo pataki).
Asọtẹlẹ
Ṣaaju ki itọju to wa, ayẹwo kan ti ẹtẹ túmọ ni ijiya ati ibanujẹ ati pe awọn awujọ kọ kuro. Loni, awọn egboogi ati abojuto ara ti o dara yoo dena arun na lati run ara. Boya ni ojo iwaju, abere ajesara yoo yọọda apọn atijọ yii lapapọ.
Orisun:
Ajo Agbaye fun Ilera. "Ẹtẹ Loni." Awọn isẹ ati awọn isẹ, 2015.